Zimowa opowieść wielkanocna.

Zimowa opowieść wielkanocna.

Na pewno słyszeliście o jajku Fabergé – jeśli nawet nie w kontekście historii sztuki, to choćby z filmów akcji, takich jak te z Jamesem Bondem. Jajka Fabergé były w wielkim skarbem kolekcji cara rosyjskiego, Aleksandra Romanowa, oraz jego syna Mikołaja, który zamawiał je jako prezent wielkanocny. O jajkach Fabergé pisałam już wcześniej – jajka Fabergé. Dlaczego zatem wracam do tego wielkanocnego tematu? Co ma wspólnego kobieta z pracownią Carla Fabergé? Jedno z najpiękniejszych jajek Fabergé zaprojektowała kobieta – Alma Pihl. Czy wiemy o niej dużo, albo chociaż cokolwiek? Niekoniecznie. W owych czasach (początek XX wieku) z pewnością bardziej niż dziś świat (tym bardzieł złotniczo – jubilerski!) należał do mężczyzn. Nikomu nie przyszło specjalnie do głowy chwalić się, że któreś z pięknych jajek zaprojektowała kobieta. Kim była Alma? Jakie były jej projekty? Spróbujmy cofnąć się odrobinę w czasie…

Szron

Na początku XX wieku, dokładnie w 1906 roku Alma Pihl otrzymała pierwsza jubilerską propozycję pracy od swojego wuja, Alberta Holmstorma. Albert Holmstorm był jednym z projektantów (a właściwie głównym projektantem) w słynnej pracowni Fabergé w Petersburgu. Pod przewodnictwem wuja, w słynnej pracowni dwudziestoletnia Alma robiła szkice dzieł, projektów i kamieni. Tam właśnie pracowała urodzona w 1888 roku Alma, która jako dziewczynka przeprowadziła się z rodziną do tego niezwykłego miasta po śmierci ojca.

Alma była samoukiem z naturalnymi predyspozycjami i dużym talentem. To sprawiło, że wkrótce awansowała na asystentkę. W 1906 roku Alma nie zaprojektowała jajka, ale niedługo później otrzymała pierwsze ważne zlecenie dla Emanuela Nobla. Było to zamówienie na 40 broszek, a głównym motywem okazał się misternie wykonany płatek śniegu. To właśnie zima była główną inspiracją prac Almy.

Płatek śniegu imituje szron, który można zobaczyć na oknach w zimowe dni. Pochodzące z chłodnej Rosji skojarzenia z zimą musiały zostać odebrane w świecie (a dokładnie w Szwecji) niezwykle… ciepło. Płatek śniegu, który stał się broszką, odniósł wielki sukces. (1),(2)

Zaowocowało to kolejnymi zamówieniami od Emmanuela Nobla z zimowym motywem; lodową kryształową zawieszką, (3) a także słynnym otwieranym jajkiem – niespodzianką, z „zimowym” zegarkiem w środku. Wykonane z kryształu, perły i platyny jajko również przywołuje na myśl oszronione szyby zimowego Petersburga… (4)

(1),(2) Płatek Śniegu zaprojektowana dla Emmanuela Nobla, srebro, diamenty (3) Zawieszka z kryształu zaprojektowana dla Emmanuela Nobla, kryształ i diamenty, (4) Nobel Ice Egg, kryształ, diamenty, platyna, emalia

zimowa pisanka

Zima okazała się godną muzą. Ten również motyw Alma wykorzystała w swoim najsłynniejszym projekcie – jajku Fabergé, które zamówił car Mikołaj II dla swojej matki w wielkanocnym prezencie. Zimowe jajko pobiło wszystkie rekordy popularności i w roku 2002 zostało ostatecznie sprzedane na aukcji za 9,6 miliona dolarów. Jednak już w 1913 było prawdopodobnie najdroższą pisanką świata. Pierwszy raz sprzedane zostało w 1994 roku, w domu aukcyjnym Christie’s w Genewie za 5,6 miliona dolarów.

Jajko zawiera w sobie mnóstwo drogich kamieni i jest prawdziwym „wielkanocnym koszem niespodzianek”. I chociaż ów kosz włożony jest do jajka jako zawartość i również zdobiony jest szlachetnymi kamieniami, to samo jajko, mimo, że zachowane w jednej linii kolorystycznej, olśniewa bogactwem. „Szron”, który wygląda jak gałązki oplatające jajko wysadzany jest diamentami. Samo jajko zawiera ich aż 1660 sztuk! (5),(6)

(5), (6) Zimowe jajko Faberge z dołączonym koszyczkiem wielkanocnym, , kryształ, diamenty, nefryty, platyna, złoto, biały kwarc, kamień księżycowy, damantoidy (zielone granaty),

mozaika

Drugim słynnym jajkiem autorstwa Almy Pihl było mozaikowe jajko. Zaprojektowane dla rodziny carskiej, posiada zwieńczenie z kamienia księżycowego z inicjałami Carycy Aleksandry.

To jajko zainspirowane było haftem, który zrobiła matka Almy Pihl. Jest niezwykłym przykładem kunsztu i pomysłowości. Zamówione ponownie jako prezent wielkanocny, zrobione jest z wielokolorowej mozaiki z różnych kamieni.

W środku posiada, jak większość jajek, niespodziankę. Jest to owalny portret dzieci carskiej pary – Aleksandry i Mikołaja. Portret to medalion z namalowanymi na kości słoniowej portretami na jednej stronie, i koszem kwiatów z ich imionami na odwrocie. Jajko ozdobione jest owalami przełamującymi mozaikę i zawiera w sobie złoto, platynę, różową i białą emalię. Wysadzane jest diamentami, rubinami, szmaragdami, topazami, szafirami i granatami. Dodatkowo, jego krawędzie ozdobione są perłami i jeszcze większymi diamentami. Jajko wieńczy kamień księżycowy.

(7) Mozaikowe jajko wielkanocne, złoto, platyna, emalia, diamenty, rubiny, szmaragdy, topazy, szafiry, granaty, kość słoniowa, perły, kamień księżycowy

To jedno z najbardziej wysublimowanych jajek, jakie wyszły z pracowni Fabergé. Oprócz ogólnego wyglądu zachwyca przede wszystkim precyzja i szczegółowość wykonania – zwieńczenie jajka z inicjałami Carycy i datą 1914 wygrawerowanymi na kamieniu księżycowym wyszczególnione są w ten sposób, że poszczególne kamienie idealnie wypełniają pole pomiędzy literami. Kamyczki są idealnie wyszlifowane. (7)

Jajko zostało skonfiskowane w 1917 roku, a w 1933 sprzedane przez sklep z antykami za 5000 rubli (co odpowiada dzisiejszej kwocie 293zł!). Zostało wtedy kupione przez króla George’a V, na urodziny królowej Mary.

Co dalej z Almą?

Po rewolucji rosyjskiej Alma wraz z mężem uciekła do Finlandii, gdzie pracowała jako nauczycielka rysunku. O Almie i o tym, co robiła wcześniej i jak zdobiła świat rosyjskich carów nie wiedział nikt, aż do roku 1980. Wtedy to autorka Ulla Tillander Godenhielm rozpoczęła badania nad dziełami i życiem złotnika Carla Fabergé. To Ulla Tillander Godenhielm odkryła, że za projektami słynnych jajek kryje się kobieta.

Wydarzenia, które zmusiły Almę do ucieczki i jej dalsze życie w Finlandii to inna historia, którą nikt specjalnie się nie interesował, aż do momentu odkrycia Almy i opisania jej życia przez Ullę w książce „Fabergé: His Masters and Artisans”. Po ucieczce z Rosji, Alma Pihl nigdy więcej nie zaprojektowała biżuterii ponownie. (8)

(8) Alma Phil

Dopiero dzisiaj możemy mówić o Almie oddając jej właściwą godność i doceniając jej niezwykły zmysł artystyczny i jubilerski warsztat. Sama trafiłam na nią przypadkiem… Mam nadzieję, że za sprawą otwartego cyklu o kobietach – jubilerkach poznasz wyjątkowe kobiety i ich błyszczące prace. Daj znać w komentarzu, jakie są Twoje odczucia po poznaniu Almy.

Biblografia:

1. Alma Pihl, Broszka – https://www.christies.com/img/LotImages/2007/GNV/2007_GNV_01350_0261_000().jpg
2. Alma Pihl, Broszka – https://www.luismiguelhoward.com/blog/2017/1/18/faberges-snowflakes
3. Alma Pihl, https://www.luismiguelhoward.com/blog/2017/1/18/faberges-snowflakes
4. Alma Pihl https://www.faberge.com/the-world-of-faberge/the-imperial-eggs
5. Alma Pihl, https://www.faberge.com/the-world-of-faberge/the-imperial-eggs
6. Alma Pihl, https://www.historyanswers.co.uk/kings-queens/george-vis-fight-against-fascism-history-of-royals-issue-12-on-sale-now/
7. Alma Pihl, https://www.rct.uk/collection/9022/the-mosaic-egg-and-surprise
8. Alma Pihl, https://kulturologia.ru/files/u21946/219469261.jpg