#historycznyponiedziałek 1 – Judyta, Gustaw Klimt

Wszyscy wracają do szkół, swoich miejsc pracy, czuć nadchodzącą jesień w powietrzu, z nostalgią wspominając odchodzące lato. Z czym kojarzy nam się „Babie lato?” Oczywiście z pierwszymi żółknącymi liśćmi, zmianą kolorów w otaczającej nas przyrodzie. Kolory stają się cieplejsze, bardziej wchodzące w brązy, czerwienie i złoto. Bazując na tych skojarzeniach, na początku września, w ramach cyklu ‘historycznyponiedziałek” chcę Ci przedstawić obraz, (z biżuterią, wiadomo!) który absolutnie kojarzy mi się z początkiem jesieni.

Gustaw Klimt, Judyta z głową Holofernesa, 1901, olej na płótnie (84 × 42 cm), Österreichische Galerie, Wiedeń

Judyta

Judyta, wg ksiąg biblijnych, to córka Merariego z pokolenia Symeona. Dość szybko owdowiała, i z tego powodu nosiła luźny wór, opadający jej na biodra. Była matką czternastu synów. Judyta była kobietą bardzo piękną, bogatą, a jednocześnie bardzo pobożną i cnotliwą, pomagała biednym i pokrzywdzonym przez los.
Biblijna Księga Judyty mówi, iż w czasie natarcia wojsk asyryjskich na Izrael, wódz Holofernes rozpoczął oblężenie miasta Betulii. Było niemal pewne, że nic nie uratuje ani miasta, ani kraju, że wszystko stracone. Judyta postanowiła nie dopuścić do zniszczenia miasta. Po zmówionej wieczornej modlitwie, poszła do obozu Asyryjczyków, i dała im do zrozumienia, że opuściła miasto, chcąc ocalić życie. Gdy doprowadzono ją przed oblicze Holofernesa, ten z miejsca zakochał się w niej. Wódz będąc pod piorunującym wrażeniem urody Judyty, zabrał ją do swego namiotu. Cztery dni później kiedy Holofernes spał po wielkiej uczcie, Judyta ucięła mu głowę. Schowała ją do kosza i wróciła do miasta. Wczesnym rankiem wywieszono głowę Holofernesa na murach Betulii. Gdy wojsko asyryjskie zobaczyło to „trofeum”, uciekło w popłochu i przerażeniu. Izraelici wykorzystali osłabienie wroga, rzucili się w pogoń i ich rozgromili.

Motyw Judyty

Opowieść o Judycie nie znajduje jednak potwierdzenia w faktach historycznych, co pozwala twierdzić, że była postacią fikcyjną. Motyw kobiety, która – pięknie umalowana i wystrojona – udaje się do obozu wroga, aby podstępem dokonać krwawej rozprawy, mógł zostać zaczerpnięty z mitologii ugaryckiej (mitologia ugarycka została spisana w epoce brązu – “Opowieści o Aghacie”, gdzie królewska córka Paghat mści się w taki sam właśnie sposób na niejakim Yatpanie, sprawcy śmierci brata Paghat).
Natomiast imię „Judyta” w wolnym tłumaczeniu oznaczała „matkę ojczyzny”, która reprezentowała sobą cały naród żydowski.
Motyw Judyty i Holofernesa stał się częstym motywem przedstawianym przez malarzy na przestrzeni wieków. Była sportretowana przez takich wielkich mistrzów jak: Sandro Boticelli, Andrea Mantegna, Giorgione, Caravaggio czy Rubens.

Gustaw Klimt


Tym razem przeanalizujemy Judytę spod pędzla Gustawa Klimta, który widzi ją zgoła inaczej. Sam Gustaw Klimt (1862-1918) jest niesamowicie ciekawy pod kątem swojej twórczości. Gustaw miał dużo wspólnego ze złotnictwem, gdyż ojciec malarza Ernst, był złotnikiem – grawerem. Sam Klimt stosował w swoim malarstwie ogromne ilości złotych i srebrnych płatków. Zupełnie odrzucił panujące wówczas kanony akademickie. Założył z innymi artystami, w 1897 roku, Austriackie Stowarzyszenie Artystów – Secesję, zaznaczając tym samym bardzo piękny i ciekawy okres w sztuce. Dzieła artysty, wyzwolone z wszelkich ograniczeń, kipiące subtelnym erotyzmem, przepychem złota, są jednocześnie harmonijne i piękne dla oka. Szczególną uwagę należy zwrócić na portrety, które ujawniają jego ogromną fascynację kobietami.
 

„Judyta” Klimta

„Judyta” Klimta przedstawiona jest jako femme-fatale, kobieta fatalna, która wiedzie mężczyznę ku zatraceniu. Jest przedstawiona inaczej niż na obrazach innych mistrzów, gdzie strojem była podkreślona jej uroda i cnotliwość.
Tutaj Judyta uwodzi, jest prawie naga, ma jedynie narzuconą na siebie prześwitującą chustę, ze złotymi ornamentami. Blada cera postaci dodaje dostojeństwa, jak i błyszczące białe zęby. Czerwone, rozchylone usta i rumiane policzki nadają erotyzmu. Oczy ma lekko przymrużone. Głowę odchyla do tyłu, w geście triumfu i przyjemności z dokonanego czynu. Czarne włosy podkreślają jej siłę. Jej dłoń trzyma mocno głowę Holofernesa, jak trofeum,czy głowę zwierzęcia zabitego podczas polowania.

Biżuteria Judyty na obrazie


Zwróć uwagę na wspaniałą, okazałą obrożę-choker na szyi Judyty. Rozmiar obroży i jej przepych jest ogromny. Ciężki, złoty choker był modny na początku XX w. w Wiedniu. Choker brutalnie oddziela głowę od ciała, optycznie wydłuża szyję, sprawiając, że Judyta wygląda na znacznie szczupłą i smukłą. Obroża składa się z dwóch części – węższych pasków u góry szyi i jednego szerokiego pasa poniżej. Wysadzana jest drogocennymi kamieniami, które ułożone są w stosunku do siebie w regularnych odstępach.Tego typu ozdoba pojawiła się tylko u Judyty pędzla Gustava.

Jednakże, całkiem podobna ozdoba szyi pojawiła się w innym obrazie Klimta. Podobną obrożę widzimy w Portrecie Adele Bloch-Bauer z 1907 r. Prawdopodobnie Adele pozowała artyście do obrazu Judyty. Ciekawostką jest też fakt, że portret Adele, który stylistyką przypomina nieco portret Judyty, został sprzedany za (rekordowe wówczas) 135 mln dolarów, w 2006 roku.

Gustaw Klimt, Adele Bloch-Bauer I (1907) | Gustaw Klimt, Judith I, 1901

Daj znać koniecznie, co sądzisz o tym cyklu postów. Jeśli masz pomysł na analizę kolejnego historycznego dzieła – podziel się!
Źródła:

  1. http://artcanbefinewithtitts.blog.pl/2012/07/05/judyta-analiza/
  2. http://www.polskieradio.pl/8/406/Artykul/1457222,Czy-Gustav-Klimt-bal-sie-Zlotej-Adeli
  3. http://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/1172328,Gustav-Klimt-%E2%80%93-bal-sie-kobiet-ale-je-malowal
  4. https://pl.wikipedia.org/wiki/Adele_Bloch-Bauer_I
  5. https://pl.wikipedia.org/wiki/Judyta_(posta%C4%87_biblijna)
  6. http://wildbeautyworld.com/2015/04/22/painted-ladies-adele-bloch-bauer-gustav-klimts-woman-in-gold-2/

 
 
 
ZapiszZapisz
ZapiszZapisz
ZapiszZapisz